Godzina wychowawcza

Drukuj
Utworzono: poniedziałek, 22, październik 2012 Renata Saniewska

Zestawienie bibliograficzne literatury dotyczącej tematyki godzin wychowawczych dostępnej w bibliotece III LO

(Oprac.  2004 r.)

Spis treści

Wstęp

Nauczyciel - wychowawca decyduje o wyborze tematyki wychowawczej. Na tę decyzję ma wpływ wiele czynników: potrzeby i możliwości uczniów, wyniki obserwacji nauczyciela, potrzeby klasy, szkoły, miejscowości. Bardzo duży wpływ ma też inwencja, zaangażowanie i możliwości samego wychowawcy. Warunki oraz możliwości pracy szkoły a także zmieniająca się wokół nas rzeczywistość wpływają na eliminację niektórych form pracy a przynoszą nowe, które mogą ułatwić pracę nauczyciela - wychowawcy.

Niniejsze zestawienie bibliograficzne zostało sporządzone z myślą o wychowawcach. Ma ono na celu zapoznanie ich z literaturą, która znacznie mogłaby ułatwić im pracę wychowawcy klasowego. Pierwsza część to zestawienie bibliograficzne adnotowane (każdy opis bibliograficzny wydawnictw zwartych zaopatrzony jest w adnotację o zawartości danej książki). Druga część to informacja o materiałach zawartych w kartotece tekstowej: scenariusze godzin wychowawczych, oraz artykuły i inne teksty, które mogą być przydatne wychowawcy. Posiadanie przez nauczyciela takiego zestawienia pod ręką może usprawnić jego pracę oraz skrócić czas potrzebny na dotarcie do odpowiednich źródeł. Przygotowane zestawienie bibliograficzne zapisane jest także na dyskietce, co umożliwi w dowolnym czasie jego szybką i sprawną aktualizację.

Bibliografia adnotowana wydawnictw zwartych

           Książka zawiera konspekty i pomysły metodyczne oraz ćwiczenia, które bez żadnych zmian można przeprowadzić w klasie lub można je przetworzyć na własne potrzeby dydaktyczne.

           Książka zawiera scenariusze lekcji wychowawczych w gimnazjum, jednak śmiało można je wykorzystać również w liceum, jeżeli nie wszystkie, to przynajmniej niektóre z nich. Lekcje zostały opracowane w taki sposób, aby każdy uczestnik zajęć znalazł dla siebie coś pożytecznego i interesującego, także gdy jest zdania, że nie ma z nieśmiałością żadnych kłopotów. Tematy lekcji: Różne oblicza nieśmiałości. Nieśmiałość - definicje, korzyści, straty. Lista zmartwień. Podróż w krainę fantazji. (ćwiczenia na pokonanie nieśmiałości, wystąpienia na forum klasy itp.). Zerwanie z osamotnieniem. (przyjaźń). Sztuka publicznej prezentacji. (trema; zestaw 35 dwuwariantowych tematów do wystąpień publicznych uczniów). Zwiększanie odporności na przykre reakcje ludzi. Grupowe podejmowanie decyzji (z pułapką). Opanowanie złości i lęku. Bank zalet. W obronie zwierząt. (wykształcenie postawy proekologicznej). Antidotum na agresję. Dewiza życiowa. (wartości, którymi można i warto kierować się w życiu). Alfabet sentencji. Precyzyjne wyjaśnianie. Rodzaje uzależnień, czyli niewola na własne      życzenie. Pomaganie innym w przezwyciężaniu nieśmiałości.

Książka zawiera "scenariusze na użytek poradni psychologiczno-pedagogicznych". Nie należy jednak sugerować się tą uwagą, ponieważ scenariusze (przynajmniej niektóre) mogą być również wykorzystane na godziny wychowawcze przez wychowawcę klasy lub pedagoga szkolnego. W prezentowanych materiałach znajduje się dużo ćwiczeń , które wychowawca może wykorzystać do swoich własnych scenariuszy czy pomysłów lekcji. Autorzy książki proponują warsztaty integracyjne z elementami treningu antystresowego, zajęcia wspomagające ukształtowanie postaw aktywnych i zapoznanie uczniów ze sposobami i technikami efektywnego poszukiwania pracy, kontaktu z pracodawcą.

Praca wyróżniona w konkursie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Zawiera bloki tematyczne: wychowanie dla społeczeństwa demokratycznego, ojczyzna, wychowanie dla pokoju, rodzina, miłość, praca, orientacja zawodowa, wychowanie proekologiczne, wychowanie zdrowotne i profilaktyka uzależnień, kultura czasu wolnego, sens życia. Do każdego działu autorka przygotowała propozycje tematów i działań do pracy wychowawczej.

Podręcznik składa się z dwóch części: pierwsza - kierowana do uczniów, druga - do nauczycieli. Zawiera:

  1. Inteligencja emocjonalna a stymulowanie własnego rozwoju.
  2. Dojrzała asertywna komunikacja społeczna
  3. Współpraca i negocjacje integracyjne (m. in. rozwiązywanie konfliktów, zasady ustępowania, radzenie sobie z trudnym partnerem).
  4. Kierowanie sobą i ludźmi (m. in. sprawne zarządzanie czasem, szukanie pracy, c.v., list motywacyjny, rozmowa kwalifikacyjna).

Część dla nauczyciela:

Wykłady i ćwiczenia proponowane w książce mogą być wykorzystane w dowolnej kolejności i w zależności od stopnia dojrzałości uczniów. Instrukcje można przekształcać twórczo, tak aby były dostosowane do indywidualnego sposobu mówienia nauczyciela. Czas trwania poszczególnych ćwiczeń można dowolnie skracać lub wydłużać, w zależności od potrzeb uczniów (niektóre są wieloelementowe). (...) Książka ma stanowić pomoc zarówno metodyczną, jak i merytoryczną. [ze wstępu]

Proponowane przez autorkę ćwiczenia z zakresu edukacji emocjonalnej mają na celu umożliwienie lepszego zrozumienia siebie oraz poprawę relacji społecznych uczniów; problematyka ta stanowi wstęp do profilaktyki uzależnień, kształtuje aktywną postawę przy rozwiązywaniu problemów.

Zawiera:

  1. Sprawność umysłu - inteligencja i twórczość.
  2. Dojrzałość emocjonalna - ćwiczenia charakteru,      porozumiewanie się, rozwiązywanie konfliktów.
  3. Radzę sobie w sytuacjach trudnych - stres,      agresja, uzależnienia.
  4. Kształtowanie postaw - tolerancja religijna,      media, autorytety.
  5. Aktywność - organizacja czasu, dbanie o siebie.

Książka składa się z trzech części: wprowadzenie teoretyczne i projekty spotkań (Cz.1) oraz antologia tekstów (T.1-2). Wprowadzenie zawiera: czym jest wychowanie, analiza sytuacji wychowawczej, uwagi metodyczne dotyczące prowadzenia lekcji wychowawczych. W części drugiej znajdują się projekty 45 spotkań wychowawczych n.t. rozwoju i dojrzałości, porozumiewania się między ludźmi, miłości, życia rodzinnego, stylu życia i in. Nauczyciel, wychowawca może skorzystać tylko z wybranych, aktualnie potrzebnych mu projektów i w dowolnej kolejności. Tematy mogą być realizowane jako jedna, dwie lub trzy jednostki lekcyjne, a także jako dłuższe spotkania dyskusyjne lub nawet na wycieczce. Część trzecią stanowią dwa tomy tekstów dobranych tak, aby nauczyciel mógł z ich pomocą przygotować się do każdej lekcji. W żadnej z części nie ma gotowych pogadanek wychowawczych, są tylko materiały, które mogą pomóc nauczycielowi i z których może korzystać zgodnie z własnymi potrzebami.

Zawiera opis dziesięciu strategii dydaktycznych, najściślej powiązanych z efektywnym uczeniem się i prowadzących uczniów do samodzielnego i skutecznego uczenia się. Można je stosować niezależnie od przedmiotu nauczania. Każdy rozdział zawiera ćwiczenia pokazujące, po jakie czynności nauczania i uczenia się można sięgnąć, aby zrealizować daną strategię dydaktyczną.

Rozdziały:

  1. Myślenie w służbie uczenia się.
  2. Stawianie pytań.
  3. Planowanie.
  4. Dyskutowanie.
  5. Kreślenie map poznawczych.
  6. Myślenie dywergencyjne.
  7. Uczenie się we współpracy.
  8. Korepetycje.
  9. Lustracja.
  10. Formowanie środowiska dydaktycznego.

Książka zawiera wiele wskazówek, jak łączyć wiedzę merytoryczną ze zdolnościami i umiejętnościami nawiązywania i analizowania kontaktów między ludźmi (tu: nauczyciel - uczeń); większe zdolności interpersonalne wpływają pozytywnie na wyniki osiągane w wykonywanej pracy.

Rozdziały:

  1. Gry zakłócające spokój.
  2. Jaki ruch należy wykonać, gdy gra przeszkadza w      prowadzeniu lekcji.
  3. Gry upokarzające.
  4. Jak reagować na demonstrowanie przewagi      psychologicznej?
  5. Gry kusicielskie.
  6. Jak odpowiadać wyrafinowanym graczom?
  7. Gry nauczycieli.
  8. Postępowanie z autorytetem tkwiącym w nas samych      i w innych.

Zawiera tematy:

  1. Kryzys tożsamości wieku dorastania, czyli kim      jestem.
  2. Psychologiczne różnice między dziewczętami a chłopcami,      czyli mity i fakty o lepszej i gorszej płci.
  3. Autorytety, czyli kogo słucham.
  4. Ucieczki z domu, czyli dokąd zmierzam.
  5. Zachowania niby-racjonalne, czyli jak się bronić      przed światem i sobą.
  6. Sztuka interpretacji, czyli jak to rozumieć.
  7. Psychologiczne gry uczniów, czyli jak wykiwać      nauczyciela.
  8. Psychologiczne gry nauczycieli, czyli zobaczycie,      kto tu rządzi.
  9. Stosowne spędzanie wolnego czasu, czyli nie      marnuję życia.
  10. Słomiany ogień, czyli jak doprowadzić rzecz do      końca.

Każdy temat zawiera dokładne wskazówki dla nauczyciela: cel, metody, materiały, instrukcje do lekcji, wskazówki metodyczne dla wychowawcy, "ściągi" merytoryczne dla wychowawcy, materiały do skopiowania i wykorzystania na lekcji.

Zawiera tematy dotyczące : zdrowia ( okres dorastania, stres, techniki relaksacyjne, uzależnienia), metodyki pracy umysłowej (jak się uczyć, koncentracja uwagi, robienie notatek, powtarzanie i zapamiętywanie, pisanie wypracowań, uczenie się języków obcych, myślenie twórcze, higiena pracy umysłowej), umiejętności społecznych (słuchanie, rozmowa, komunikacja niewerbalna, rozwiązywanie konfliktów, agresja, asertywność, tolerancja, konformizm i nonkonformizm, przyjaźń), różnych rodzajów miłości, małżeństwa, rodziny, życia płciowego, nawyków kulturalnych, postaw obywatelskich, subkultur młodzieżowych, orientacji i poradnictwa zawodowego.

Każdy temat zawiera praktyczne wskazówki dla wychowawcy: jak poprowadzić lekcję, o czym mówić, jakie wykonać ćwiczenia. W załącznikach znaleźć można gotowe materiały do skopiowania i wykorzystania na lekcji, do ćwiczeń.

Skok do spisu treści

Kartoteka tekstowa - scenariusze godzin wychowawczych

  1. Alkohol. Sytuacje i decyzje. [Scenariusz zajęć.      Materiał przekazany na jednym ze szkoleń]
  2. Białek Jolanta: Czy można wierzyć świadkom?      Scenariusz lekcji. "Charaktery" 2002 nr 6 s. 35
  3. Białek Jolanta: Przyjaźń nie jest łatwa, ale jest      pożyteczna. Scenariusz lekcji. "Charaktery" 2002 nr 2 s. 19
  4. Dobromilscy H. i J.D.: Test: co lubię i umiem      robić. "Perspektywy" 2000 nr 9 s. 33-36
  5. Kucharska-Żądło Marta, Albin Renata: Istota      uzależnienia od alkoholu. Scenariusz zajęć. "Biblioteka w      Szkole" 2002 nr 9 s. 14-15
  6. Kukiełka Bożena: Asertywność - sposób na agresję.      Scenariusz zajęć. "Biblioteka w Szkole" 2001 nr 10 s. 23
  7. Kwiatkowska-Żak Iwona: Czas to pieniądz?!      Scenariusz lekcji. "Charaktery" 2001 nr 10 s. 66
  8. Kwiatkowska-Żak Iwona: Czy wolność to prosta      sprawa? Scenariusz lekcji. "Charaktery" 2001 nr 11 s. 64
  9. Kwiatkowska-Żak Iwona: Szanuj bliźniego, szanuj      siebie. Scenariusz lekcji. "Charaktery" 2001 nr 12 s. 65
  10. Potocka Bożena: Czy życie jest zawsze usłane      różami? Scenariusz lekcji. "Charaktery" 2002 nr 1 s. 19      (optymizm, pesymizm)
  11. Świderska Irena: Komunikacja interpersonalna.      Trochę teorii, propozycje zajęć. "Biblioteka w Szkole" 2002 nr 1      s. 1-3
  12. Wardzińska Małgorzata: Uwaga pułapka. Scenariusz      lekcji. "Charaktery" 2001 nr 9 s. 66 (uzależnienia)
  13. Zembura Jadwiga: Zasady skutecznej perswazji.      Scenariusz lekcji dla szkoły ponadgimnazjalnej. "Biblioteka w      Szkole" 2001 nr 10 s. 26

Kartoteka tekstowa materiałów, które mogą być przydatne wychowawcy

  1. Asertywność [komplet materiałów otrzymanych na      jednym ze szkoleń]
  2. Diagnozowanie ucznia i klasy szkolnej [komplet      materiałów otrzymanych na jednym ze szkoleń]
  3. Dolata-Makuch Ewa: Anoreksja i bulimia.      Zestawienie bibliograficzne w wyborze. "Biblioteka w Szkole"      2003 nr 5 s. 28
  4. Felis Paweł: Przyjaźń w czasach pop-kultury.      "Cogito" 2001 nr 17 s. 7-9
  5. Gruszczyńska Ewa: Nie taki stres straszny.      "Charaktery" 2003 nr 5 s. 33
  6. Hamer Hanna: Krótka nauka uczenia.      "Charaktery" 2003 nr 5 s. 31-32
  7. Klepacka-Pasierbska Maria: Egzamin na amfie.      "Charaktery" 2003 nr 5 s. 34
  8. Komunikowanie się [komplet materiałów otrzymanych      na jednym ze szkoleń]
  9. Kozłowska Danuta: Poradniki i programy      profilaktyczne. Zestawienie bibliograficzne w wyborze.      "Biblioteka w Szkole" 2003 nr 4 s. 28
  10. Kreft Wojciech: Piramida kariery - czyli wejdź na      OP twój osobisty potencjał. "Perspektywy" 2000 nr 9 s. 30-32
  11. Oleszkowicz Anna: Zniewoleni na własne życzenie.      "Charaktery" 2002 nr 3 s. 40-41 (sekty)
  12. Planowanie kariery zawodowej [komplet materiałów      otrzymanych na jednym ze szkoleń]
  13. Rozwiązywanie konfliktów [komplet materiałów      otrzymanych na jednym ze szkoleń]
  14. Szymańska Katarzyna: Łowcy dusz.      "Cogito" [brak dalszych danych bibliograficznych - materiał      skopiowany] (sekty)
  15. Wieczorkowska Grażyna: Kiedy chcesz, kiedy      możesz. (motywowanie nauki) "Charaktery" 2003 nr8 s. 37-38
  16. Zielińska Beata: Agresja w szkole.      "Cogito" 2000 nr 9 s. 18-20

Inne materiały

(pochodzące z różnych źródeł - kopie artykułów z czasopism nie prenumerowanych przez bibliotekę):

  1. Bieda, pieniądze
  2. Kłamstwo
  3. Konformizm
  4. Matura (bardzo duży zbiór)
  5. Miłość, seks, macierzyństwo
  6. Rodzina, święta
  7. Savoir-vivre
  8. Subkultury młodzieżowe
  9. Tolerancja
  10. Wagary
  11. Współczesna młodzież